İZMİR'DE TARİHİ "LAZ HANLARI"

İzmir’de şehir ve ülke adlarını taşıyan han adları arasında, Sakız, Arap, Acem, Girit, Cezayir, Manisa, Isparta, Alanya, Kemahlı, Büyük - Küçük Laz Hanları olduğunu görüyoruz.

İZMİR'DE TARİHİ
İZMİR'DE TARİHİ Neco Yarıcı
Advert

İzmir’de Tarihi Laz Hanları

Ticaretin ve ulaşımın denizde gemiler, karada hayvanlarla yapıldığı yıllarda yolcular kervansaraylarda ve hanlar da konaklarlardı. Eski yıllarda gurbete çıkanlar, günümüzde olduğu gibi geldikleri şehrin adıyla hizmet veren dönemin otelleri olan özellikle hemşerilerinin işlettiği hanları tercih ederlerdi. Han denilince aklıma alt katlarında hayvanlar için ahırlar, üst katlarında yolcuların konakladığı avluya açılan odalar gelir. İzmir’de şehir ve ülke adlarını taşıyan han adları arasında, Sakız, Arap, Acem, Girit, Cezayir, Manisa, Isparta, Alanya, Kemahlı, Büyük - Küçük Laz Hanları olduğunu görüyoruz. Faal olduğu ilk yıllarında bu hanlarda daha çok Karadeniz bölgesinden getirilen fındık, tütün, bal, balmumu özellikle ana maddesi kendir olan tekstil ve benzeri ürünlerin pazarlandığı düşünebiliriz. Katipzade Hacı Ahmet Reşid Efendi’nin hicri 1163 tarihili vakfiyesinde adı geçen hanlar için, Prof.Dr. Münir Aktepe “İzmir Yazıları Camiler Hanlar Medreseler Sebiller” kitabında ”İzmir’de Küçük Laz Hanı ve Büyük Laz Hanı olmak üzere yan yana iki Laz Hanı vardır. Bunlar Başdurak’tan Kestelli Caddesi’ne çıkan yolun başında ve sol tarafındadır “diye yazar. Yıkılmadan önceki yıllarında bu hanlarda sebze meyve satılır, iş yerine çevrilen odalarında zanaatkârlar imalat ve tamirat işleri yaparlardı. Büyük-Küçük Laz Hanları nerede diye merak edip bölge esnafına sorarsanız yanıt alamazsınız, diğer hanlar gibi bu hanlarda hafızalardan silindi…

Kemeraltı Çarşısı’nda Başdurak Camii karşısında, Anafartalar ve Kestelli Caddesi’ne cephesi olan, konumundan dikdörtgen planlı, ahşap çatılı bitişik nizamlı, 2 dönüme yakın bir alanda inşa edilen Büyük-Küçük Laz Hanlarının kuruluş tarihi için 18.yüz yıl diyebiliriz. Büyük Laz Han 1970’li yıllarda yıkıldı şimdi yerinde bir iş hanı var. Küçük Laz Han’ın mimari formunda değişiklik olsa da halen bulunduğu yerde farklı iş kollarında hizmet veren dükkânlar olduğunu görüyoruz. Küçük Laz Hanın Kestelli Caddesi’ne bakan batı cephesi duvarında bulunan 1956 yılında bilinçsizce restore edilen, aynasında Berberzade Mehmet Efendi vakfına ait olduğu yazılı tarihi çeşmenin Laz Hanla ilgisi henüz netleşmedi...

Anadoludan ve dünyanın birçok ülkesinden çok kültürlü liman şehri İzmir’e gelen yabancıların izlerini, seyahatnamelerden, arkeolojik buluntulardan, mezar taşlarından, vakıf belgelerinde görebiliyoruz. Karadenizlilerin geçmiş yıllarda İzmir’de bıraktığı diğer tarihi izlere zamanla değineceğim Faruk Nafiz Çamlıbel’in şiirinden alıntı yaparak yazımı bitiriyorum. “Aradan yıllar geçti işte o günden beri / Ne zaman yolda bir hana rastlasam irkilirim /Çünkü sizde gizlenen dertleri ben bilirim /Ey köyleri hududa bağlayan yaşlı yollar / Dönmeyen yolculara ağlayan yaslı yollar! / Ey garip çizgilerle dolu han duvarları / Ey hanların gönlümü sızlatan duvarları”

Diğer kültür varlıklarımız gibi Karadeniz’i İzmir’e bağlayan yolun son durağında inşa edilmiş tarihi Laz Hanları keşke ayakta kalabilseydi. Her önünden geçişimde kulağıma uzaklardan tulum ve kemençe sesi gelir, şairin dediği gibi içim sızlar…

Fotoğraf. Atilla Özdemir

Fotoğraf: Sertaç Sezer Koleksiyonu

HABER: EGEKARADENİZ.ORG

İZMİR'DE TARİHİ "LAZ HANLARI"
Sende Yorumla...
Kalan karakter sayısı : 500
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR X
ARDEŞEN'DE SIRADIŞI ESNAF
ARDEŞEN'DE SIRADIŞI ESNAF "OSMANLI PİVAVCISI"
GÜLÜMSEMEYİ UNUTMAYALIM
GÜLÜMSEMEYİ UNUTMAYALIM